Yerba mate – zamiast kawy?

Jun 13, 2017 at 11:31 am

Często próbujemy pobudzić nasz organizm za pomocą kawy lub innych napojów.

Możemy tez sięgnąć po napój, którego historia sięga XVII wieku i cieszy się coraz większą popularnością, zarówno wśród starszych jak i młodzieży.

Yerba mate, to napar przyrządzany z liści ostrokrzewu paragwajskiego, odpowiednik naszej herbaty czy kawy. Napar z Yerba mate, jest szczególnie popularny w krajach Ameryki Południowej ( Argentyna, Paragwaj, Urugwaj, Brazylia), a także w niektórych krajach Bliskiego Wschodu, głównie w Syrii i Libanie.

Historia tego napoju sięga połowy XVII wieku, kiedy to na zamieszkałe przez plemię Guarani dorzecza Parany dotarli misjonarze jezuiccy. Odkryli oni, że ulubioną używką miejscowej ludności, były liście pewnego gatunku, wiecznie zielonego krzewu, nazwanego później ostrokrzewem paragwajskim. Żucie liści tego krzewu, likwidowało zmęczenie, rozjaśniało umysł i łagodziło uczucie głodu. Jezuici docenili zalety napoju, przyrządzanego ze sproszkowanych liści i pędów, założyli plantacje tego krzewu i zaczęli propagować ten napój w Europie. Było to ich główne źródło dochodu aż do kasaty Zakonu w 1773 roku. Po tym wydarzeniu plantacje odeszły w niepamięć, aż do roku 1892, kiedy to pierwszą swoją hodowlę założył w Paragwaju, Federico Neumann. Napój Yerba mate, ujrzał znowu światło dzienne i stał się narodowym napojem Paragwaju, Argentyny, Urugwaju i Brazylii. Jest on tam do dzisiaj niezwykle popularny i ceniony za swoje właściwości. W pracy, na ulicy, niemalże wszędzie można spotkać ludzi, którzy noszą charakterystyczne naczynia z owocu tykwy z bombillą ( rurka zakończona sitkiem lub sprężynką) i termosy z gorącą wodą do przygotowania naparu.

Przygotowanie tego naparu wymaga wiedzy, jeżeli chcemy uzyskać pełnowartościowy napar z jego wszystkimi właściwościami.

Szczególnie interesujące jest przyrządzanie brazylijskiej yerba mate, nazywanej też chimarrao. Jest ona chyba najbardziej rozpowszechniona na naszym rynku, można ją nabyć w sklepach ze zdrową żywnością lub typowych sklepach z różnymi rodzajami herbat, tam również można się zaopatrzyć w wszystkie akcesoria do przyrządzania naparu z yerba mate. Ma ona postać drobno zmielonego suszu, którego 70% stanowią liście, a 30% łodyżki. Brazylijczycy określają ten napar jako Erva mate. Nie poleca się eksperymentowania ze sposobem przyrządzania naparu, gdyż możemy uzyskać zbyt gęstą konsystencje. Podobnie jak w przypadku argentyńskiego, paragwajskiego czy urugwajskiego sposobu przyrządzania naparu, w pierwszej kolejności naczynie należy zapełnić suszem do 2/3 wysokości. Konieczne jest także zakrycie wlotu tykwy za pomocą płaskiej podstawki, a następnie przesypanie suszu na jedną stronę naczynia.

Warto pamiętać, że do momentu wlania wody, naczynie powinno być przechylone po katem 45 stopni w stronę, po której znajduje się susz. Zgodnie z tradycyjnymi zasadami przyrządzania naparu, wodę należy wlewać w wolną przestrzeń tykwy. Można używać, zarówno wody zimnej jak i ciepłej, której temperatura powinna wynosić 75 -80 *C.

W celu uzyskania najlepszych walorów smakowych naparu, należy poczekać do momentu, w którym woda wsiąknie w susz – trwa to około 2-3 minut.

Wkładanie bombilli (rurki), w przypadku brazylijskiej yerba mate, wymaga nieco większej uwagi. Każdy, kto miał już okazje spróbować naparu wie, że ma on postać zielonego pyłu z patykami. Dlatego też istotne jest ułożenie bombilli. Wskazane jest, by przed przekręceniem naczynia, zatkać ustnik bombilli oraz by dolna część sitka skierowana była w stronę „wierzchołka” suszu. Następnie wystarczy dolać ciepłej wody i napar gotowy. Po wypiciu przygotowanego naparu, można po raz kolejny dolać wody do tego samego suszu. W ojczyźnie Yerba mate, taki susz zalewa się 5 – 6 razy. Co, nie znaczy, że my też tak musimy. Myślę, że dwie dolewki do tego samego suszu, będą wystarczające.

Dla osób, które jeszcze nie miały okazji przyrządzać i pić Yerba mate, powyższa instrukcja może okazać się zbyt skomplikowana. Po poznaniu akcesoriów do przyrządzania naparu, szybko się zorientujemy, „co”, do „czego”. Należy tylko zachować odpowiednie porcje suszu i temperatury wody. Osoby, które zdecydują się na przygodę z Yerba mate, powinny zaczynać od małych ilości – 2 łyżki stołowe. Pozwoli to na zapoznanie się z danym rodzajem Yerba mate. Najlepiej też zaczynać od odmian organicznych, delikatnych w smaku, oraz odmian z dodatkiem skórki pomarańczy, limonki czy z innymi ziołami. W sklepie, możemy dokonać wyboru, który rodzaj najbardziej odpowiada naszym gustom smakowym.

 

Jaki wpływ na zdrowie ma yerba mate? Lista korzyści jest bardzo długa, ale są też opinie negatywne.

Badania sfinansowane przez argentyński Narodowy Instytut Yerba Mate ( INYM) dowodzą, że napar ten jest ważnym źródłem polifenoli, które są silnymi antyoksydantami.

W 2008 roku, opublikowano wyniki badań wpływu wodnych ekstraktów Yerba mate na myszy, u których nie stwierdzono genotoksycznego wpływu yerba mate na wątrobę, nerki i pęcherz moczowy. Badanie wykazało, iż regularne przyjmowanie Yerba mate, poprawia odporność. Wykazano również, że Yerba mate ma działanie obniżające poziom cholesterolu, działanie ochronne wobec komórek wątroby, moczopędne i korzystne wobec układu sercowo- naczyniowego. Stwierdzono również działanie pobudzające, obniżające poziom zmęczenia, zarówno fizycznego jak i psychicznego, zapobiega otyłości i wspomaga odchudzanie. Brzmi świetnie, wszyscy „czegoś takiego” szukamy, ale proponuje się nie rozpędzać, duże ilości tego naparu – mogą zaszkodzić.

W badaniach przeprowadzonych w krajach o znacznie większym niż przeciętne, spożyciu naparu, picie Yerba mate zostało statystycznie powiązane ze zwiększoną zapadalnością na raka jamy ustnej, gardła, przełyku i pęcherza moczowego. Rozpoznano jednak również inne nałogi, takie jak palenie tytoniu i spożywanie alkoholu, które to nałogi są ściśle powiązane z kulturą tych regionów i mają znaczący wpływ na wyniki tych badań.

Statystyczny związek spożycia Yerba mate z podwyższonym ryzykiem raka płuc, stwierdzono w badaniach na grupie urugwajskich mężczyzn, które wykazały zależność między wzrostem ryzyka a spożywaną dawka Yerba mate. Wiele badań z Ameryki Południowej, również wykazało tę zależność i udowodniono, że spożywanie więcej niż litr Yerba mate dziennie, może zwiększyć ryzyko wystąpienia nowotworu. Szereg innych badań przeprowadzonych w różnych krajach, potwierdziło związek spożywania Yerba mate ze wzrostem występowania chorób nowotworowych, lecz w większości, dotyczyło to grup, które oprócz, spożywania zbyt dużej ilości naparu, palili również duże ilości tytoniu, zwłaszcza ciemnego oraz nie odstawali, co do ilości, ze spożywaniem alkoholu.

Być może, połączenie tych trzech używek, a w szczególności zbyt duże ilości, powodują takie efekty.

W kwestii chudnięcia i kontroli wagi, wykazano potencjalny efekt Yerba mate, co poparły bieżące badania. Otyli mężczyźni i kobiety spożywający Yerba mate, wykazali obniżony współczynnik oddechowy, wskazując na zwiększenie poziomu utlenienia tłuszczów. Ziołowy napar Yerba mate, wykazał drastyczne spowolnienie opróżniania żołądka, jak i zmniejszenie czasu potrzebnego do osiągnięcia poczucia sytości. Po 45 dniach następowało znaczne obniżenie wagi u pacjentów z nadwagą.

Yerba mate wykazała swój potencjał przy odchudzaniu i rozważa się jej użycie, jako suplementu diety. Dodawanie składników takich jak, Yerba mate, guarana i damiana (zioła), do suplementów, okazało się skuteczne w obniżaniu wagi ciała. W losowej, podwójnej ślepej próbie klinicznej z kontrolą placebo, Yerba mate była podana w formie suplementu, który zawierał również zieloną herbatę, szparagi, czarną herbatę, guaranę i wyciąg z fasolki. Wyniki tych badań, wykazały zmniejszenie tkanki tłuszczowej i zmianę w indeksie składu ciała. Stwierdzono, że wpływ na utratę wagi Yerba mate, zawdzięcza zawartości kofeiny, która przyczynia się aktywności lipolitycznej, bądź zawartości saponin, wpływających na metabolizm cholesterolu i opóźnienie wchłaniania tłuszczów spożywczych. Yerba mate może również wpływać na inne aspekty metabolizmu lipidów. Potrafi wstrzymać miażdżycę tętnic u królików karmionych dietą wysokotłuszczową i wodnym wyciągiem Yerba mate. Skutkowało to obniżeniem zawartości cholesterolu i trójglicerydów. Yerba mate okazała się mieć także potencjał, jako pomoc w trawieniu ze względu na efekt cholesterolowy, zwiększając przepływ żółci. Jedno z badań, wykazało, że Yerba może przyczynić się do rozluźnienia naczyń tętniczych, co z kolei może powodować obniżenie ryzyka chorób serca.

Pamiętajmy jednak, że są to wyniki badań przeprowadzanych na szczurach.

W związku ze wzrostem popularności i zwiększeniem spożycia Yerba mate, zapewne w nie długim czasie, zapoznamy się z wynikami nowych badań i doświadczeń.

Póki co, nie należy traktować Yerba mate, jako „złoty środek” na odchudzanie. Może to być miłe doświadczenie, nauczyć się przygotowywać taki napar, nie przesadzać jednak z ilościami jego spożycia.